Impermanent loss คืออะไร พร้อมวิธีคำนวน calculator Defi yield

Impermanent loss คืออะไร พร้อมวิธีคำนวน calculator Defi yield

หากกำลังศึกษา DeFi อยู่ คุณน่าจะเคยได้ยินผู้คนพูดถึงคำๆ นี้ Impermanent Loss เกิดขึ้นเมื่อราคาโทเค็นของคุณเปลี่ยนแปลงไป เมื่อเทียบกับราคาขณะที่คุณฝากไปยัง Pool โดยยิ่งมีการเปลี่ยนแปลงมาก การขาดทุนก็ยิ่งมากขึ้น

ว่าแต่ เราเสียเงินทุน จากการสร้างสภาพคล่องได้ด้วยเหรอ แล้วทำไมถึงเรียกว่าเป็นการสูญเสียเงินทุนชั่วคราว (Impermanent) คำตอบนั้นมาจากออกแบบดั้งเดิม ของตลาดแบบพิเศษที่เรียกว่า Automated Market Maker หรือแหล่งเงินทุนสร้างสภาพคล่อง ซื้อ-ขาย แบบอัตโนมัติ การสร้างสภาพคล่องให้กับ Liquidity Pool อาจสร้างผลกำไรได้ แต่คุณจะต้องคำนึงถึงแนวคิด Impermanent Loss ไว้เสมอ

โปรโตคอล DeFi เช่น Uniswap, BunnyPancakeSwap หรือ PancakeSwap มีการเพิ่มขึ้นของปริมาณและสภาพคล่องเป็นอย่างมาก โปรโตคอลสภาพคล่องเหล่านี้ช่วยให้ทุกคนที่มีทุนสามารถเป็นผู้ดูแลสภาพคล่อง (Market Maker) และรับค่าธรรมเนียมการซื้อขายได้ การทำให้ตลาดมีความเป็นประชาธิปไตยส่งผลให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจในวงการคริปโตนั้นดำเนินไปได้อย่างราบรื่น

แล้วคุณต้องทราบข้อมูลอะไรบ้าง หากต้องการเป็นผู้สร้างสภาพคล่องให้กับแพลตฟอร์มเหล่านี้ ในบทความนี้ เราจะมาพูดดันซึ่งเป็นหนึ่งในแนวคิดที่สำคัญที่สุด

DeFi Impermanent Loss คืออะไร

คือสถานการณ์เมื่อคุณสร้างสภาพคล่องให้กับ Liquidity Pool และราคาของสินทรัพย์ที่ฝากไปนั้นเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับราคาขณะที่คุณได้ทำการฝาก ยิ่งมีการเปลี่ยนแปลงมาก โอกาสที่คุณจะต้องเผชิญกับ Impermanent Loss หรือการสูญเสียเงินทุนชั่วคราวก็ยิ่งมากขึ้น ในกรณีนี้ การสูญเสียหรือการขาดทุนจะหมายถึงมูลค่าเงินที่น้อยกว่า ณ เวลาที่ทำการถอนเทียบกับมูลค่าเมื่อทำการฝาก

Pool ที่มีสินทรัพย์ ขึ้น-ลง อยู่ในกรอบราคาแคบๆ จะมีโอกาสเกิดน้อยกว่า เช่นเหรียญ Stablecoin หรือเหรียญแบบ Wrapped อื่นๆ จะอยู่ในกรอบราคาแคบๆ คือ ราคาไม่ค่อยผันผวน ในกรณีนี้ เหรียญดังกล่าวจะมีความเสี่ยง (Liquidity Provider: LP) น้อยกว่า

เหตุผลที่ผู้คนส่วนใหญ่ ยังเลือกที่จะสร้างสภาพคล่อง แม้จะมีโอกาสต้องขาดทุนแต่อาจถูกมองข้ามเพราะได้กำไรจากค่าธรรมเนียมการซื้อขาย ในความจริงแล้ว แม้ Pool ในฟาร์มต่างๆก็มีโอกาสเกิดค่อนข้างมาก แต่ก็ยังสามารถทำกำไรได้ต่อเนื่อง จากค่าธรรมเนียมการซื้อขาย

ฟาร์มต่างๆคิดค่าธรรมเนียมธุรกรรม ทุกการซื้อขายซึ่งมอบให้กับผู้สร้างสภาพคล่องโดยตรง หากมีปริมาณการซื้อขายมากใน Pool การสร้างสภาพคล่องก็สามารถสร้างกำไรได้มากแม้ว่า Pool จะมีโอกาสเกิดสูงขึ้น อย่างไรก็ตาม กรณีนี้ขึ้นกับแต่ละ โปรโตคอล แต่ละ Pool สินทรัพย์ที่ฝาก รวมทั้งสภาวะตลาดโดยรวมด้วย

Impermanent Loss เกิดขึ้นได้อย่างไร

ลองมาดูตัวอย่างการส่งผลกระทบต่อผู้สร้างสภาพคล่องได้อย่างไรบ้าง

Elon ฝาก 1 ETH และ 100 BUSD ใน Liquidity Pool โดยในกรณีเฉพาะสำหรับ Automated Market Maker (AMM) นี้ คู่โทเค็นที่ฝากต้องมีมูลค่าเทียบเท่า ซึ่งหมายความว่าราคาของ ETH คือ 100 BUSD ณ เวลาที่ฝาก และยังหมายความว่ามูลค่าเป็นดอลลาร์ของสินทรัพย์ที่ Elon ฝากนั้นมีค่า 200 USD ณ เวลาที่ฝาก

นอกจากนี้ สมมุติว่ามีสินทรัพย์รวม 10 ETC และ 1,000 BUSD ใน Pool – ฝากโดย LP รายอื่นๆ เช่นเดียวกับ Elon ดังนั้น Elon มีส่วนแบ่ง 10% ใน Pool และสภาพคล่องทั้งหมดคือ 10,000

สมมุติว่าราคาของ ETH เพิ่มเป็น 400 DAI ขณะที่เกิดเหตุการณ์นี้ นักเทรดอาร์บิทราจหรือ Arbitrage จะเพิ่ม DAI ไปยัง Pool และนำเอา ETH ออกจนอัตราส่วนสะท้อนถึงราคาปัจจุบัน จำไว้ว่า AMM นั้นไม่มี Order Book ส่ิงที่กำหนดราคาของสินทรัพย์ใน Pool คืออัตราส่วนระหว่างสินทรัพย์ใน Pool แม้ว่าสภาพคล่องใน Pool จะยังคงที่ (10,000) แต่อัตราส่วนระหว่างสินทรัพย์ใน Pool นั้นมีการเปลี่ยนแปลง

หากตอนนี้ ETH มีค่า 400 BUSD อัตราส่วนระหว่าง ETH และ BUSD ที่มีใน Pool ได้เปลี่ยนแปลงไป ตอนนี้มี 5 ETH และ 2,000 BUSD ใน Pool จากผลของนักเทรด Arbitrage

Elon ตัดสินใจถอนทุนของเธอออกมา จากที่เราทราบก่อนหน้านี้ เธอมีสิทธิ์ได้รับส่วนแบ่ง 10% ของ Pool ดังนั้น เธอสามารถถอน 0.5 ETH และ 200 BUSD มูลค่ารวม 400 USD ดูเหมือนว่าเธอทำกำไรสวยๆ เพราะโทเค็นที่เธอฝากมีมูลค่า 200 USD ใช่ไหม แต่เดี๋ยวก่อน ถ้า Elon ถือ 1 ETH และ 100 BUSD อยู่เฉยๆ จะเกิดอะไรขึ้น คำตอบคือมูลค่ารวมของสินทรัพย์ที่ถืออยู่จะมีค่า 500 USD ในตอนนี้

เราเห็นได้ว่าจะดีกว่าหาก Elon ถือหรือ HODL สินทรัพย์ไว้แทนการฝากไปยัง Liquidity Pool และเราเรียกเหตุการณ์ดังกล่าวว่า Impermanent Loss ในกรณีสมมุตินี้ การขาดทุนของ Elon ไม่ได้มากเนื่องจากทุนที่ฝากไปทีแรกมีจำนวนไม่มากนัก อย่างไรก็ตาม โปรดจำไว้ว่าหากราคาเหรียญมีความผันผวนสูง สามารถนำไปสู่การขาดทุนครั้งใหญ่ได้ (รวมถึงการเสียเงินฝากตั้งต้นเป็นจำนวนมาก)

ถึงอย่างนั้น ตัวอย่างของ Elon ไม่ได้คำนึงถึงค่าธรรมเนียมการซื้อขายใดๆ ที่อาจได้รับจากการสร้างสภาพคล่อง ในหลายๆ กรณี ค่าธรรมเนียมที่ได้รับจะหักลบกับความสูญเสียที่เกิด และทำให้การสร้างสภาพคล่องยังสร้างกำไรได้ อย่างไรก็ดีการสร้างความเข้าใจก็มีความสำคัญอย่างยิ่งก่อนเลือกสร้างสภาพคล่องให้กับ Pool ต่างๆบน DeFi

ประมาณการเกิด Impermanent Loss

สามารถเกิดขึ้นเมื่อราคาของสินทรัพย์ใน Pool มีการเปลี่ยนแปลง แล้วการเปลี่ยนแปลงนี้มากน้อยเพียงใดกันแน่ เราสามารถพล็อตในกราฟได้ โปรดทราบว่ากราฟไม่ได้พิจารณาถึงค่าธรรมเนียมที่ได้รับจากการสร้างสภาพคล่อง

ข้อมูลสรุปที่กราฟบอกเราเกี่ยวกับการขาดทุนเทียบกับการถือสินทรัพย์ไว้หรือ HODL มีดังนี้

  • การเปลี่ยนแปลงราคา 1.25 เท่า = ขาดทุน 0.6%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 1.50 เท่า = ขาดทุน 2.0%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 1.75 เท่า = ขาดทุน 3.8%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 2 เท่า = ขาดทุน 5.7%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 3 เท่า = ขาดทุน 13.4%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 4 เท่า = ขาดทุน 20.0%
  • การเปลี่ยนแปลงราคา 5 เท่า = ขาดทุน 25.5%

ยังมีสิ่งสำคัญอีกข้อที่คุณต้องทำความเข้าใจ เหตุการอาจเกิดขึ้นไม่ว่าการเปลี่ยนแปลงของราคาจะเป็นไปในทิศทางใด สิ่งเดียวที่ส่งผลคืออัตราส่วนของราคาเทียบกับราคา ณ เวลาที่ฝาก

ความเสี่ยงในการสร้างสภาพคล่องให้กับฟาร์มต่างๆ

การขาดทุนจะเป็นจริงก็ต่อเมื่อคุณถอนเหรียญออกมาจาก Liquidity Pool เท่านั้น อย่างไรก็ตาม เมื่อคุณทำการถอนเหรียญออก การสูญเสียต่างๆ จะถือว่าเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง (Permanent) กำไรจากค่าธรรมเนียมที่คุณได้รับอาจหักลบแทนที่ส่วนที่ขาดทุนได้ แต่ก็ยังถือว่าสามารถทำให้ผู้คนเกิดความวิตกได้

โปรดใช้ความระมัดระวังเมื่อคุณมีการลงทุนไปยังฟาร์มต่าวๆ ดังที่เรากล่าวไปแล้ว Liquidity Pool บางคู่เหรียญ มีความเสี่ยงต่อการเกิดสูงกว่า Pool อื่นๆ กฎง่ายๆ ก็คือ ยิ่งคู่เหรียญใน Pool มีความผันผวนมาก โอกาสที่จะเกิดก็ยิ่งมากขึ้นไปด้วย นอกจากนี้ การเริ่มต้นด้วยการฝากจำนวนน้อยๆ อาจดีกว่า การดำเนินการนี้จะช่วยให้คุณทราบค่าประมาณของผลตอบแทนที่คาดได้ก่อนที่จะลงทุนจำนวนมากๆ

ประเด็นสุดท้ายคือการมองหาฟาร์มที่ผ่านกา Audit แล้ว ตลาด DeFi ทำให้ใครๆก็สามารถก็อบปี้ฟาร์มดังๆ ที่มีอยู่แล้วได้ค่อนข้างง่าย พร้อมการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม สิ่งนี้ทำให้คุณมีความเสี่ยงต่อบั๊ก ส่งผลให้มีโอกาสที่เงินทุนของคุณจะติดอยู่ในฟาร์มตลอดไป หาก Liquidity Pool สัญญาว่าจะมีผลตอบแทนสูงผิดปกติ กรณีนี้ก็เป็นไปได้ว่าจะต้องมีสิ่งแลกเปลี่ยนอะไรบางอย่าง และความเสี่ยงก็มีโอกาสเพิ่มสูงขึ้นด้วย

เว็บคำนวนเบื่องต้นให้เข้าใจแบบง่าย calculator defi yield เพื่อนๆลองเล่นดูกันครับ

ข้อคิดปิดท้าย

Impermanent Loss คือหนึ่งในความรู้พื้นฐานที่ทุกคนต้องมี หากคุณต้องการลงทุนไปยังฟาร์มต่างๆและควรทำความเข้าใจ สรุปแล้ว หากราคาของสินทรัพย์ที่ฝากไว้มีการเปลี่ยนแปลงผันผวน ตั้งแต่ที่ทำการฝาก LP อาจเสี่ยงต่อการเกิด Impermanent Loss ได้

📌 10 Checklist เลือกฟาร์มให้ปลอดภัยจาก Flash loan และ rug pull
📌 Crypto Yiled Farm และสิ่งที่น่าสนใจอื่นๆภายในเว็บไซต์

หากเพื่อนๆมีข้อสงสัยส่วนไหนจะพูดคุยแลกเปลี่ยนข้อมูลกันหรือบทความที่ลงมีข้อผิดพลาด รบกวนเพื่อนๆสามารถเข้ามาพูดคุยเพิ่มเติมได้ที่ Facebook Page มือใหม่ฟาร์มเหรียญ กันครับ จะ Inbox หรือ หน้าเพจก็สะดวกครับ

ขอชี้แจงว่า!!! บทความที่ทำขึ้นนั้นไม่ใช่การชี้นำการลงทุนและชักจูง ทางเว็บไซต์ทำมาเพื่อให้เรียนรู้วิธีการ มุมมอง พยายามทำออกมาให้ได้ความรู้และความปลอดภัยให้มากที่สุด